Płaskostopie, okrągłe plecy? Kiedy wady postawy u dziecka powinien zobaczyć lekarz ortopeda

PrzezCM Familia

Obserwowanie, jak nasze dziecko rośnie i się rozwija, to jedna z największych radości rodzicielstwa. Ale to także czas nieustannej obserwacji i troski. Patrzymy na to, jak maluch stawia pierwsze kroki, jak biega, jak siedzi przy stole. I często pojawia się niepokój: czy te stopy nie są zbyt płaskie? Czy te kolanka nie uciekają do środka? Czy te plecy nie są za bardzo zaokrąglone?

Wady postawy to jedno z najczęstszych zmartwień zgłaszanych przez rodziców w gabinecie lekarza rodzinnego. Zanim jednak wpadniemy w panikę, warto zrozumieć, że rozwój dziecka to dynamiczny proces. To, co u trzylatka jest normą, u dziesięciolatka może być już wadą.

Co jest normą, a co „czerwoną flagą”?

Układ kostno-stawowy dziecka jest niezwykle plastyczny i kształtuje się przez wiele lat. Wiele zjawisk, które niepokoją rodziców, to po prostu fizjologia.

1. Płaskostopie (płaska stopa)

  • Kiedy to norma? U niemal każdego dziecka do 3., a nawet 4. roku życia. Stopa małego dziecka wypełniona jest poduszeczką tłuszczową, a łuk stopy dopiero się kształtuje. Jeśli widzimy odcisk całej stopy na mokrej podłodze u dwulatka – to normalne.
  • Czerwona flaga: Gdy płaskostopie utrzymuje się po 5. roku życia, stopa jest sztywna, a dziecko skarży się na ból nóg, łydek lub stóp po wysiłku.

2. Kolana koślawe (nogi w kształcie litery X)

  • Kiedy to norma? To typowy etap rozwoju, który pojawia się między 2. a 4. rokiem życia, gdy dziecko „stabilizuje” swój chód. Szczyt koślawości przypada często na 3.-4. rok życia.
  • Czerwona flaga: Gdy koślawość jest bardzo duża (odległość między kostkami przy złączonych kolanach przekracza 5-7 cm), jest asymetryczna (dotyczy jednej nogi) lub pogłębia się po 5. roku życia.

3. „Okrągłe plecy” (plecy okrągłe)

  • Kiedy to norma? Dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym często mają bardziej elastyczne mięśnie i więzadła, co może dawać wrażenie „garbienia się”, zwłaszcza podczas zmęczenia.
  • Czerwona flaga: Jeśli dziecko nie potrafi aktywnie wyprostować pleców (nawet poproszone), jeśli garb jest stały, sztywny, lub jeśli dziecko skarży się na ból pleców. Szczególną uwagę należy zwrócić na dzieci w okresie skoku pokwitaniowego (10-14 lat).
Stopy małego dziecka z fizjologicznym płaskostopiem – normalny etap rozwoju układu kostnego.

Skąd się biorą wady postawy?

Poza czynnikami genetycznymi i wrodzonymi, największym wrogiem prostej sylwetki w XXI wieku jest styl życia. Nasze dzieci spędzają coraz więcej czasu w pozycji siedzącej – najpierw w szkolnej ławce, a potem w domu przed ekranem komputera, tabletu czy telefonu. Do tego dochodzi często brak wystarczającej ilości swobodnego, zróżnicowanego ruchu, noszenie ciężkich plecaków i nieprawidłowa pozycja podczas snu czy odrabiania lekcji.

Profilaktyka – najlepsze, co możesz zrobić dla dziecka:

Zanim zaczniemy leczyć, musimy zapobiegać. To właśnie te codzienne nawyki mają największy wpływ na postawę dziecka:

  • Ruch, ruch i jeszcze raz ruch! Najlepsza jest swobodna, niestrukturyzowana aktywność: wspinanie się na drzewa, bieganie boso po trawie, zabawy na placu zabaw. To buduje siłę mięśni głębokich.
  • Ergonomia miejsca pracy: Jeśli dziecko odrabia lekcje, zadbaj o krzesło z oparciem i biurko dopasowane do jego wzrostu (stopy oparte o podłogę, łokcie pod kątem 90 stopni).
  • Kontrola czasu ekranowego: To nie tylko kwestia wzroku, ale i postawy. Czas spędzony z głową pochyloną nad telefonem to ogromne obciążenie dla kręgosłupa szyjnego.
  • Właściwe obuwie: Buty powinny być wygodne, elastyczne i dobrze dopasowane, ale chodzenie boso po różnorodnym podłożu (trawa, piasek) jest najlepszym ćwiczeniem dla stóp.
Lekarz ortopeda badający postawę dziecka w gabinecie – diagnostyka wad kręgosłupa.

Kiedy do lekarza? Rola lekarza rodzinnego i ortopedy

Jeśli jakikolwiek aspekt postawy Twojego dziecka Cię niepokoi, nie diagnozuj go przez internet. Pierwszym i najważniejszym krokiem jest wizyta u Twojego lekarza rodzinnego lub pediatry.

W Centrum Medycznym Familia (zarówno w Przychodni Familia Więcbork, Ośrodku Zdrowia Zakrzewo czy Przychodni Lipka) lekarz pierwszego kontaktu jest ekspertem od oceny rozwoju dziecka. Podczas wizyty lekarz:

  1. Zbada dziecko kompleksowo (nie tylko plecy czy stopy, ale całą sylwetkę).
  2. Oceni, czy obserwowane cechy mieszczą się w normie dla wieku dziecka.
  3. Zaleci ćwiczenia i zmiany w stylu życia.

Jeśli lekarz rodzinny stwierdzi, że problem wykracza poza fizjologię – np. wada jest utrwalona, asymetryczna lub bolesna – skieruje dziecko do specjalisty.

Tym specjalistą jest ortopeda. Wiele osób myśli, że ortopeda zajmuje się tylko złamaniami. To mit. Ortopeda dziecięcy to lekarz specjalizujący się w diagnostyce i leczeniu wad wrodzonych i nabytych układu ruchu, w tym wad postawy.

Jeśli szukają Państwo specjalisty, ortopeda w Więcborku, w naszej poradni, jest przygotowany do przeprowadzenia szczegółowej diagnostyki (w tym USG bioderek u niemowląt) i zaplanowania leczenia – od specjalistycznych wkładek, przez rehabilitację, po interwencje chirurgiczne w najcięższych przypadkach.

Nie bagatelizuj swoich obaw, ale też nie martw się na zapas. Regularne bilanse zdrowia u lekarza rodzinnego to najlepszy sposób, by trzymać rękę na pulsie i zapewnić dziecku zdrowy start w dorosłość.

Źródła

  1. Polskie Towarzystwo Ortopedyczne i Traumatologiczne (PTOiTr): https://ptoitr.pl/
  2. Polskie Towarzystwo Pediatryczne (PTP): https://ptp.edu.pl/
  3. American Academy of Pediatrics (AAP), Postural Defects: https://www.healthychildren.org/
  4. Medycyna Praktyczna – Pediatria, Badanie ortopedyczne i wady postawy u dzieci: https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/