Profilaktyka raka szyjki macicy: Dlaczego cytologia ratuje życie i czy wirus HPV dotyczy też Ciebie?
W świecie medycyny rzadko używamy słowa „gwarancja”. Jednak w przypadku raka szyjki macicy jesteśmy bardzo blisko tego stwierdzenia. Jest to nowotwór, który nie rozwija się z dnia na dzień. Jego powstanie poprzedzają wieloletnie stany przedrakowe, które są całkowicie wyleczalne – pod warunkiem, że zostaną wykryte.
Mimo dostępu do badań, w Polsce na raka szyjki macicy wciąż umiera około 5 kobiet dziennie. Dlaczego? Główną przyczyną jest zbyt późna diagnoza, wynikająca z braku regularnych badań profilaktycznych. W Centrum Medycznym Familia wierzymy, że wiedza to najlepsze lekarstwo, dlatego dziś bierzemy pod lupę cytologię i „cichego sprawcę” zamieszania – wirusa HPV.
Wirus HPV – wróg, którego (prawie) wszyscy znamy
Przez lata narosło wiele mitów wokół raka szyjki macicy. Dziś wiemy ponad wszelką wątpliwość: główną przyczyną rozwoju tego nowotworu jest przetrwałe zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV – Human Papillomavirus).
Wiele kobiet myśli: „Mnie to nie dotyczy, mam jednego partnera”. To błąd. Wirus HPV jest niezwykle powszechny. Szacuje się, że nawet 80% aktywnych seksualnie ludzi (zarówno kobiet, jak i mężczyzn) zetknie się z nim w ciągu swojego życia.
Większość infekcji nasz organizm zwalcza sam, nie pozostawiając po nich śladu. Problem pojawia się, gdy trafimy na tzw. onkogenne (wysokiego ryzyka) typy wirusa (głównie typ 16 i 18) i nasz układ odpornościowy nie poradzi sobie z ich eliminacją. Wtedy wirus, „mieszkając” w komórkach szyjki macicy przez lata, powoli zmienia ich strukturę, prowadząc do dysplazji, a w konsekwencji do raka.
Zakażenie HPV zazwyczaj nie daje żadnych objawów. Nie boli, nie swędzi. Dlatego tak ważna jest cytologia.
Cytologia – Twój system wczesnego ostrzegania
Badanie cytologiczne to nie jest test na obecność raka. To test, który ma wykryć zmiany przedrakowe. Polega ono na pobraniu przez lekarza ginekologa lub położną wymazu z tarczy i kanału szyjki macicy za pomocą specjalnej szczoteczki. Jest to zabieg szybki, bezbolesny i bezpieczny.
Wyróżniamy dwa rodzaje cytologii:
- Cytologia klasyczna (szkiełkowa): Pobrany materiał jest rozprowadzany bezpośrednio na szkiełku mikroskopowym.
- Cytologia płynna (LBC): Nowoczesna, dokładniejsza metoda. Szczoteczkę z materiałem zanurza się w specjalnym płynie. Pozwala to na uzyskanie lepszej jakości obrazu i – co ważne – z tej samej próbki można od razu wykonać test na obecność DNA wirusa HPV.
Jak często się badać? Zgodnie z polskimi standardami, każda kobieta między 25. a 59. rokiem życia powinna wykonywać cytologię (w ramach programu NFZ) co 3 lata. Jednak wielu specjalistów zaleca wykonywanie badania raz w roku, a w przypadku cytologii płynnej połączonej z testem HPV – co 3-5 lat (jeśli oba wyniki są negatywne).
Szczepienia przeciw HPV – rewolucja w profilaktyce
Mamy w ręku broń, która może niemal całkowicie wyeliminować raka szyjki macicy – szczepionkę.
Szczepionka przeciw HPV nie leczy raka, ale zapobiega zakażeniu wirusem, który go wywołuje. Jest najbardziej skuteczna, gdy zostanie podana przed rozpoczęciem współżycia (dlatego w Polsce dostępny jest program bezpłatnych szczepień dla dziewcząt i chłopców w wieku 12-13 lat).
Czy warto szczepić się w wieku dorosłym? Zdecydowanie tak! Nawet jeśli miałaś już kontakt z wirusem, szczepionka może chronić przed innymi, groźnymi typami HPV, z którymi jeszcze się nie zetknęłaś. O możliwości szczepienia warto porozmawiać ze swoim lekarzem rodzinnym w Przychodni Familia.
Nie czekaj na objawy!
To najważniejsze przesłanie tego artykułu. Wczesny rak szyjki macicy oraz stany przedrakowe NIE BOLĄ.
Gdy pojawiają się objawy takie jak:
- krwawienia między miesiączkami,
- krwawienia po stosunku,
- obfite upławy o nieprzyjemnym zapachu,
- ból w podbrzuszu lub okolicy lędźwiowej,
…często oznacza to, że choroba jest już zaawansowana. Dlatego nie wolno czekać na sygnały od organizmu.
Rola Położnej POZ i Lekarza Rodzinnego
W systemie opieki zdrowotnej Twoim sprzymierzeńcem jest nie tylko ginekolog, ale także położna środowiskowo-rodzinna działająca przy Twojej przychodni POZ. Położne w Centrum Medycznym Familia są wykwalifikowane do edukacji w zakresie profilaktyki, a w wielu przypadkach również do pobierania materiału do badań przesiewowych.
Jeśli dawno nie byłaś u ginekologa, jeśli masz wątpliwości dotyczące szczepień dla swojej córki (lub dla siebie), lub po prostu chcesz zadbać o swoje zdrowie intymne – zacznij od wizyty w naszych placówkach: Przychodnia Familia Więcbork, Ośrodek Zdrowia Zakrzewo lub Przychodnia Lipka.
Twoje zdrowie jest w Twoich rękach. Cytologia zajmuje 5 minut. Te 5 minut może dać Ci kolejne kilkadziesiąt lat życia.
Źródła
- Ministerstwo Zdrowia, Program profilaktyki raka szyjki macicy: https://pacjent.gov.pl/programy-profilaktyczne/profilaktyka-raka-szyjki-macicy
- Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników (PTGiP): https://www.ptgin.pl/
- Narodowy Instytut Onkologii, Krajowy Rejestr Nowotworów: http://onkologia.org.pl/
- Szczepienia.info (NIZP PZH – PIB), Szczepionka przeciw HPV: https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/hpv/
